پيش گفتار

انقلاب و جاي‌گزینی یک رژیم نو به جای رژیمی کهن و فرسوده یا سرنگونی یک دیکتاتور، مهم‌ترين حادثه‌ي سیاسی در حیات فردی و اجتماعی هر ملتی است که تأثیر آن هیچ‌گاه از ذهن فرد و يا جمع محو نخواهد شد. انقلاب اسلامی ایران یکی از استثناترین، شگفت‌آور‌ترین و در عین حال ناشناخته‌ترین پدیده‌هاي قرن است که همه‌ي جامعه‌شناسان و نظریه‌پردازان سیاسی داخلی و خارجی حتی قهرمانان خود را شگفت‌زده کرده‌است. (کمتر کسی سقوط رژیمی را پیش‌بینی می‌کرد که در 17 بهمن 1357 مجلس شورای ملی آن جلسه‌ي علنی تشكيل داد و نمایندگان با سخنان پرشور لوایحی تصویب کردند. انقلابی‌ها غالباً یک دوره‌ي 5 یا 10 ساله را برای سقوط رژیم شاه لازم می‌دانستند.) انقلاب اسلامی نه تنها یک رژیم سیاسی را سرنگون کرد، بلکه همانند انقلاب‌هاي دیگر حاصل و حامل ایدئولوژی خاصی بود که بنیان‌هاي فکری و فرهنگی جامعه‌ي زمان خود را نیز به چالش طلبید.

نگارنده در سال 1357 نوجوان دبیرستانی آرمان‌خواه بودم که نهایت آرزويم راه یافتن به دانشگاه بود. در همین آرمان‌هاي خوش نوجوانی بودم که انقلاب اسلامی، من و صد‌ها هزار نوجوان دیگر را مجذوب و شیدای خود ساخت به گونه‌ای که تقریباً تمام شب و روز ما در نیمه‌ي دوم سال 57 بحث و گفتگو در حقانیت و ضرورت انقلاب، شرکت در تظاهرات و تهیه شعار‌ها و... سپری شد. اکنون نزديك به سي سال از آن حادثه‌ي مهم می‌گذرد، اگر سي سال دیگر بگذرد چه کسی از آن همه ایثار، فداکاری، شور، جنبش و تکاپوهای سیاسی در شهرهای کوچکی چون نور و ایزدشهر اطلاع پیدا می‌کند؟ چه معمولاً نهاد‌ها و مؤسسه‌هاي تاریخ‌نگاری، انقلاب و حوادث مهم را در پایتخت، یا مراکز استان‌ها و شهرهای بزرگ جستجو می‌کنند. حیف نیست آن همه تکاپوي صادقانه در غبار زمان فراموش شود و یا تحریف گردد و آیندگان از تلاش‌هاي سیاسی گذشتگان خود بي‌خبر بمانند. همان‌گونه که از تکاپوهای مشروطه‌خواهان مازندرانی اطلاعات زیادی باقی نمانده است. بنابراين شخصاً عزم جزم کرده، تا این مهم را که خود یکی از بازی‌گران کوچک آن حادثه‌ي بزرگ بودم، بر خلاف میل باطنی برای انتشار، به سامان برسانم و سرانجام اين كتاب تدوين شد.

چند نكته

1- هدف اصلی نگارنده، به اقتضای رشته‌ي تحصیلی، صرفاً ثبت و ضبط وقایع و جلوگیری از تحریف و نابودی آن در گذر زمان است. کتاب له یا علیه کسی یا جریانی نیست و به سفارش کسی یا گروهی نوشته نشده است. صرفاً تاریخ‌نگاری محلي محض و بیان واقعیت‌هایی است که شاید در جامعه‌ي قوم‌مدار سنتی ما به مذاق عده‌ای خوشایند نباشد، اما باید امانت‌داری کرد و اقدامات کسانی که در سال 57 یا قبل آن به نحوی نقش‌آفرینی کردند، ذکر گردد، گرچه بعضی از آن‌ها بعد از پیروزی انقلاب سرنوشت دیگری یافته باشند.

2- محدوده‌ي زمانی و محور اصلی کتاب، حوادث تا بهمن سال‌ 1357 شمسی می‌باشد، بنابراين بررسی مسائل بعد از 57 خارج از موضوع کتاب است، امید اين‌كه در فرصتی دیگر بدان پرداخته شود.

3- بسیاری از اسناد انقلاب، اعم از تصاویر، شعارها، پرونده‌هاي محرمانه در خلأ قدرت بعد از بیست و دوم بهمن به دلیل غلبه‌ي احساسات و هیجانات بر تعقل و خردورزی و ناآگاهی و شاید هم به عمد از بین رفتند. بعد از واقعه‌ي سی خرداد 1360 و فاجعه جان‌سوز هفتم تیر و شهادت شهيد بهشتي و يارانش... تعداد دیگری از اسناد شخصی مربوط به انقلاب که در اختیار اشخاص بود به عمد از سوي کسانی که متهم به همکاری با گروه‌هاي سیاسی بودند از بین رفت، اما تعداد اندکی از اسناد در آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، فرمانداری‌ها و شهرداری‌ها و... باقی مانده است كه مورد استناد نگارنده قرار گرفت.

4- نگارنده از کسانی که در تظاهرات ضد سلطنتی 1357 و حوادث سیاسی قبل از آن حضور داشتند و نقش‌آفرینی کرده‌اند به مصاحبه حضوری یا کتبی دعوت كردم که متأسفانه به دلایلی عده‌ای، زبان در کام کشیدند و سكوت را ترجیح داده‌اند.

5- محور اصلی حوادث کتاب مرکز شهرستان نور(سوله‌ده سابق) و ایزدشهر (ایزده سابق) می‌باشد، بنابراین هر جای کتاب صحبت از نور می‌شود، منظور سوله‌ده می‌باشد، مگر آن که پسوند شهرستان در ابتدای نور آورده شود که تمام مناطق جغرافیایی نور مورد توجه است.

6- فعالیت‌هاي انقلابی بسیاری از انقلابی‌هاي نوری با گرایش‌هاي سیاسی مختلف فراتر از شهرستان نور بوده که مورد بحث ما نیست، فقط به اقدامات انقلابی که در محدوده‌ي جغرافیایی شهرستان نور رخ داده توجه شده است.

7- سعی شده است متن سندها به همان شیوه‌ي نگارش مرسوم زمان خود آورده شود.

8- مسائل و حوادث انقلاب در یک شهرستان با کلان شهر‌ها گرچه تفاوت ماهوی ندارند، اما در صورت و فرم یک‌سان نیستند، بنابراین خوانندگان، به حوادث در دو شهر کوچک مازندران توجه داشته باشند که در جای خود دارای اهمیت می‌باشد.

10- از آن‌جایی که بسیاری از حوادث سیاسی شهر‌هایی چون نور و ایزدشهر قبل از انقلاب اسلامي سال 57 تحت تأثیر مستقیم تهران یا شهرهای بزرگ‌تر هم جوار چون آمل، بابل و ساری و... بوده، بنابراين برای تبیین بیشتر لازم است که پدیده‌ي انقلاب اسلامی در این شهر‌ها به نگارش درمی‌آمد، تا پدیده‌ي انقلاب در نور بهتر شناخته و تبیین گردد. امید است با همت محققان هر منطقه این مهم انجام پذيرد.

11- بررسی پدیده‌ي انقلاب در شهرهای کوچک که تمامی افراد به نحوی در تعامل با یکدیگر هستند کار سخت و دشواری است. قهرمانان کتاب، زنده یا فرزندان و نوادگانشان در قید حیات می‌باشند، بنابراين به لحاظ بافت قومی، ملاحظات منطقه‌ای و جلوگیری از جریحه‌دار شدن احساسات از ذکر نام بسياري خودداری شده است، چه هدف بیان حقایق و واقعیت‌هاي تاریخی انقلاب اسلامي است، تا آینه‌ي عبرت آیندگان قرار گيرد و درسي باشد برای ساختن ایرانی آزاد و آباد.

12- بسیاری از گفتنی‌هاي تاریخی در مورد شهرستان نور در دو اثر سترگ « از آستارا تا استارباد» (جلد سوم مازندران غربی) دکتر منوچهر ستوده و « شهرستان نور» دکتر پیروز مجتهد‌زاده و نيز كتاب « تاریخ ناتل» محمود ظفری و مقالات دکتر صفر یوسفی در «مجموعه مقالات در گستره مازندران» و « فرهنگ مازندران» و... آمده است، چون تکیه‌ي نگارنده بررسی حوادث انقلاب در نور است، از تکرار مطالب اجتناب شد و یا به اشاره‌ای مختصر اکتفا گردید. سعی شده است مطالب تکمیلی آورده شود.

13- ذکر برخي از نام‌ها، اعلامیه‌ها، اشعار و مواضع سیاسی و... به معنی تأیید یا تکذیب آن‌ها نیست، چه مقوله‌ي تاریخ‌نگاری نوعی قضاوت است که شرط اول آن عدالت و بی‌طرفی است. نگارنده صرفاً راوی ماجراست و قضاوت نهایی به عهده‌ي خوانندگان محترم می‌باشد.

14- براي پرهيز از اطناب سخن و حجیم شدن کتاب، متن بسیاری از اعلامیه‌ها، اسناد تلخیص و كوتاه و یا به شماره‌ي اداری آن‌ها اکتفا شده است.

15- تاریخ تنها کشاکش حاکمان و زمامداران نیست، بعد از مشروطه، مورّخان به تکاپو‌ و تلاش‌هاي سیاسی مردم توجه زیادی نشان دادند. تاریخ را از زندان قصر و دربار به میدان‌هاي تره بار تسری دادند. آن‌چه که در لایه‌هاي زیرین جامعه می‌گذرد، بخشی از تاریخ ملی ماست که تاکنون توجهی جدی به آن نشده است و نا نوشته در سینه‌ي زمان به فراموشی سپرده شده و مي‌شود. بنابراین مقوله‌ي انقلاب در نور و يا هر شهر و دياري ديگر بخشی از تاریخ محلی ماست كه بايد در پژوهش‌هاي ملي مورد توجه قرار گيرد.

16- از تمام نوری‌هاي مقیم تهران و سایر نقاط که سابقه‌ي مبارزاتی در گروه‌هاي مذهبی، چپ یا راست داشتند درخواست می‌شود با نگارش یا بازگویی خاطرات خود و به امانت دادن تصاویر و اسناد تاریخی بر غنای این مجموعه در چاپ‌هاي بعد بیفزایند.

17- نگارنده معترف است كه گفتني‌هاي زيادي از فعاليت‌هاي انقلابي در آبادي‌هاي ديگر وجود دارد كه امكان طرح آن در اين كتاب ميسر نشد اميد است به ياري خداوند در چاپ‌هاي بعدي در جلد دوم بدان پرداخته شود، تا رضايت خاطر خوانندگان فراهم آيد.

از تمام کسانی که از مطالب کتاب به گمان خود ملال و رنجشی احساس مي‌كنند، پوزش می‌طلبم و از خداوند بزرگ ستارالعیوب طلب عفو مي‌كنم. مراتب سپاس خود را از زين‌العابدين درگاهي و از مسئولانی که با گشاده‌دستی اسناد لازم را در اختیار نگارنده قراردادند اعلان می‌نمایم. شهردار و اعضای محترم شورای شهر نور، رياست محترم اداره‌ي ارشاد شهرستان نور به جهت بذل مساعدت در نشر این کتاب سپاس و تشکر می‌نمایم. توفیق همگان را از خدای بزرگ خواهانم و از خوانندگان فهیم و فاضل کتاب درخواست بذل رهنمود و انتقاد سازنده دارم.